سایت بندپی Bandpay.ir

دست بافته های دستگاهی زنان روستای شیاده

بازدیدها: 4

روستای شیاده از جمله مناطق توریستی بندپی محسوب می شود که هنوز می توان رنگ و بویی از هنرهای دستی و سنتی منطقه را در آن مشاهده نمود.هنر دست بافته های دستگاهی زنان شیاده را در ادامه نوشته بخوانید.

سایت بندپی – سرویس فرهنگی ( ضحا فلاح نیا ) : روستای شیاده ، یکی از روستاهای دهستان خوش رودپی از توابع شهرستان بابل در استان مازندران است که در 37 کیلومتری جنوب غربی این شهرستان ( از مسیر بندپی شرقی ) قرار دارد . این روستا از شرق به روستای دیوا ، از غرب به جنگل های شیب شمالی ( در بخش مرکزی ) البرز ، از جنوب به سنگچال ( منطقه ی ییلاقی مردم شیاده) و از سمت شمال به روستای کامی کلا محدود می شود . مردم منطقه ی شیاده ، دیرتر از سایر نقاط  مازندران به اسلام روی آوردند در آن زمان شیاده ، « شیارده» نامیده می شد و در محل « نارنجلو » فعلی قرار داشت . بعد از جابجایی هایی که بر اثر جنگ و بیماری صورت گرفت ، به منطقه ی کنونی نقل مکان کردند . در دوره ی اسلامی به این منطقه « شیعه ده » گفته می شد و به مرور بر اثر کثرت استعمال به « شیاده » معروف شد.

بافندگی با دستگاه « کِک چال » ، که دستگاهی دو وردی  است ، در گذشته به صورت گسترده در بین زنان این روستا رایج بوده است  ، ولی در حال حاضر تنها یک نفر در سطح روستا مشغول به کار می باشد . بخش اصلی تولیدات را خانواده مصرف می کرد و مازاد آن در بازارهای محلی به فروش می رسید و در بیشتر موارد ، پول حاصل از فروش متعلق به زن خانواده بوده است . معمولاً از نخ های پنبه ای و پشمی برای بافتن استفاده می نمودند . برای ریسیدن نخ از مواد یاد شده و پیچیدن نخ تولید شده به دور ماسوره از دستگاه « چل » استفاده می کردند . ضخامت نخ تولید شده ، به نوع دست بافته ی تولیدی بستگی داشت . برای رنگرزی این نخ ها از مواد طبیعی موجود در محیط زندگی شان استفاده می کردند ، مثل پوست گردو و انار ، برگ لرگ و پهلم . از جمله دست بافته های تولید شده در روستا ، می توان به جاجیم ، پیوری جاجیم ، چادرشب ( در گویش محلی چاشب ) ، گِلٍج ، سفره ، حوله ، شله و شِلوار بند ، چوغا و پارچه ی پًش اشاره نمود که در ادامه توضیحاتی مختصر درمورد هر یک از آنها آمده است.

جاجیم

این دست بافته دارای نقش راه راه و دندانه دار است که نقش راه راه آن به صورت طولی می باشد . نخ مورد استفاده در این دست بافته از جنس پشم است . معمولاٌ جاجیم به عرض 20 تا 25 سانتی متر و به طول حدود 2 متر بافته می شود وچون به عنوان پتو از آن استفاده می کردند ، برای به دست آوردن سطح مورد نیاز چند عدد از آنها را ، از طول به هم می دوختند.

دست بافته های دستگاهی زنان بندپینقش جاجیم ( راه راه طولی ) – عکس از نگارنده

پیوری جاجیم

در این دست بافته هم همانند جاجیم از طرح راه راه و زیگزاگ استفاده می شود ، با این تفاوت که نقش راه راه در پیوری جاجیم عرضی است و عرض دست بافته ها نیز حدود 45 تا 50 سانتی متر می باشد . پیوری جاجیم نسبت به جاجیم از ضخامت کمتری برخوردار است و معمولاً به عنوان پتو و پادری مورد استفاده قرار می گیرد . طول آن با توجه به مصرف متغیر می باشد . جنس نخ آن پشمی است .

دست بافته های دستگاهی زنان بندپینقش پیوری چاجیم ( راه راه عرضی ) – عکس از نگارنده

گِلِج

نقش عمده ی آن راه راه عرضی می باشد . تفاوت آن با پیوری جاجیم آن است که در زمینه ی آن از نقوش هندسی هم استفاده شده است . در زمینه ی نقوش هندسی ، سوراخ هایی برای عبور جریان هوا ایجاد می کردند . معمولاً عرض آن 40 سانتی متر و طول آن 5/1 متر است . از گلج به عنوان روانداز گهواره ی نوزاد استفاده می کردند.

دست بافته های دستگاهی زنان بندپیگلج – عکس از نگارنده

چاشب

چادرشب که در گویش محلی به آن چاشب می گویند ، نسبت به جاجیم و پیوری جاجیم از ضخامت کمتری برخوردار است و به عرض 45 تا 50 سانتی متر و به طول حدود 2 متر بافته می شود . نخ آن از جنس پنبه ونقش آن چهارخانه است و از آن به عنوان روانداز استفاده می شود.

دست بافته های دستگاهی زنان بندپیچاشب – عکس از نگارنده

سفره

معمولاً از نخ پنبه ای تهیه می شود ودر این منطقه  به آن « کِرباس سِفرِه » می گویند . این دست بافته ، دارای نقش راه راه عرضی است . عرض آن 40  تا 50 سانتی متر و طول آن متغیر است . برای این که سفره ها دارای عرض بیشتری شود ، معمولاً 2 تا از سفره ها را از طول به همدیگر می بافند.

دست بافته های دستگاهی زنان بندپیسفره – عکس از نگارنده

حوله

حوله از نخ پنبه ای بافته می شود و معمولاً عرض آن 40 سانتی متر و طول آن 70 سانتی متر است و دارای نقش راه راه عرضی می باشد.

دست بافته های دستگاهی زنان بندپیحوله – عکس از نگارنده

شِلـِه

این دست بافته به عرض 15 سانتی متر و به طول 2 متر و 80 سانتس متر ، از نخ پشمی بافته می شد و مردها از آن به عنوان پاپیچ استفاده می کردند ، به این ترتیب که پا را توسط شله از ساق پا تا زیر زانو می پوشاندند . عموماً به رنگ مشکی یا سفید بافته می شد.

دست بافته های دستگاهی زنان بندپیشله – عکس از نگارنده

شِلوار بند

نواری سفید رنگی است  که از نخ های پنبه ای تهیه می شد . معمولاً عرض آن 5/2 تا 3 سانتی متر و طول آن 25/1 تا 5/1 متر بود و به عنوان « کش » مورد استفاده قرار می گرفت . گاهی این دست بافته را به عرض حدود 40 سانتی متر می بافتند و از آن کیسه هایی تهیه می کردند که برای نگهداری قند و چای استفاده می شد.

چوغا

پارچه ای پشمی که به عرض 50 سانتی متر بافته می شد و از آن برای دوختن جلیقه استفاده می کردند . این پارچه معمولاً به رنگ سیاه بود.

پَش

پارچه ای پشمی که آن را به عرض 40 تا 50 سانتی متر می بافتند و از آن شلوار مردانه ( پَش پن شِلوار ) و کیسه ی حمام ( پَش کیسه ) تهیه می کردند.

منابع :

مصاحبه با:

آقای حسن هدایت تبار ، 52ساله ، ساکن روستای شیاده.
آقای سید حسین یحیی نژاد ، ساکن بابل؛ جد ایشان سید یوسف ، اولین کسی بود که از سادات در روستای شیاده ساکن شد.
خانم صنم حیدری نژاد ، حدود 45 سال ( تمایل به گفتن سن نداشتند ) ، ساکن شیاده ، تنها بافنده با دستگاه  کک چال.
خانم ها پریسا و آزیتا فغانی ، 26 و 23 ساله ، دیپلم ، خانه دار ، ساکن ساری؛ پدر بزرگ پدری ایشان جزء معتمدین و مالداران ( کسانی که گاو بسیار دارند ) محل بودند و جد مادری ایشان از بانیان سقانفارِ اول روستا بود.
خانم فاطمه نادر نتاج ، 40ساله، خانه دار؛ مادر ایشان هم از بافندگان ماهر روستا بودند .

ایمیل نویسنده: z.fallahnia@yahoo.com

۹ پاسخ

  1. سلام خسه نبوشین دوستان هنر دوست .خاره که به صنایع دستی توجه دارنی وهنر دست مارون را زنده دارنی شاید  این جوری اتی این کیجون بورن این سنت از مارون به ارث بورن شه وچونسه چون دیگه هنرمندی امه مارون دره  رو به فراموشی شونه مثل زبان ما که حتی مردم خجالت کشنه صوبت هکنن  ندومه کجه کسر شانه به امید روزی که فرزندان وطن از این که بندبی صوبت کننه در اجتماع افتخار هکنن.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دسته‌ها
آمار سایت
  • ۰
  • ۱,۱۰۲
  • ۱,۲۷۸
  • ۳۷,۵۹۹
  • ۲۶۴,۹۵۸
  • ۷,۹۷۴,۳۸۹
  • ۶۵,۰۶۳
  • ۷۲۸
  • ۷,۲۸۸
  • ۲۴ اسفند, ۱۴۰۰