سایت بندپی Bandpay.ir

جشن تیرگان (تیرما سیزه شو) ، یادمان فداکاری آرش کمانگیر ، پهلوان اسطوره ای مازندران

بر اساس تقویم باستانی مازندران شب سیزدهم تیرماه ( ازماه های تقویم مازندرانی که با تیرماه خورشیدی متفاوت است ) جشن تیرماه سیزه شو در بندپی و مناطق کوه نشین جنوب شهرستان بابل برگزار می شود. این جشن را * تیرگان * نیز می نامند چون سیزدهمین روز هر ماه قدیم نیز تیر نامگذاری شده است و همزمان شدن نام روز با نام ماه را به عنوان تیرگان جشن می گیرند

 

 

جشن تیرگان چیست؟

 

فرهنگ ایرانی پر است از جشنها و آئین هایی که به مناسبتهای گوناگون و در فصلهای مختلف سال برگزار می شده است ، آنچه که در اغلب این جشنها به چشم می خورد نوعی شادی درونی و نشاط گروهی است که با ذات ایرانیان قرین گشته و باعث شده است که حتی آئینهای سوگواری نیز از شور و نشاط خالی نباشند .

یکی از این آئینها که البته امروزه به بوته فراموشی سپرده شده است جشن تیرگان می باشد که ایرانیان باستان آنرا در روز سیزدهم تیر به مناسبت تیر اندازی آرش پهلوان اسطوره ای ایران برگزار میکردند .

 

ابوریحان بیرونی در کتاب آثار الباقیه راجع به جشن تیرگان چنین میگوید :

 

هنگامی که افراسیاب پادشاه توران بر لشگر ایرانیان غلبه میکند ، منوچهر ( پادشاه ایران ) به جنگلهای مازندران پناه میبرد ، افراسیاب لشکر منوچهر را محاصره میکند و منوچهر به ناچار پیکی به نزد افراسیاب فرستاده و از او می خواهد که از کشور ایران به اندازه پرتاب یک تیر واگذارد و باقی را بگیرد ، افراسیاب با کمال میل این پیشنهاد را می پذیرد ، منوچهر فکر می کند که چه کسی را برای پرتاب تیر انتخاب کند تا اینکه یکی از فرشتگان خداوند به نام  اسفندارمذ پیش منوچهر آمده و آرش را که مردی خدا پرست و دیندار بود و در یکی از غارهای کوه البرز مشغول عبادت بود نامزد اینکار می کند ، چنانکه در اوستا آمده است ، آرش را حاضر میکنند و منوچهر تیر و کمان را به او داده و می گوید تو باید به فرمان خداوند این تیر را پرتاب کنی و کشور ما را از چنگال اهریمن ( لشگر افراسیاب ) رها سازی ، آرش برهنه می شود و به بالای بلند ترین نقطه کوه رویان می رود و خطاب به مردم می گوید : ای مردم بدن من را ببینید که سالم است و در آن هیچ زخم و جراحتی وجود ندارد ، اما بدانید که هنگامی که من این تیر را رها کنم تکه تکه خواهم شد و خود را فدای شما خواهم کرد ، آرش کمان را می گیرد و با تمام نیرو آنرا می کشد بگونه ای که تمام رگهای بدنش بیرون می زنند و پاره پاره می شوند ، او تیر را رها می کند و خداوند به باد فرمان می دهد که تیرش را از کوه رویان بردارد و به شهر فرغانه ( شهری در خاور افغانستان کنونی که فاصله آن تا جای پرتاب تیر هزار فرسنگ بود )  ببرد ، تیر پس از چند روز حرکت در این شهر به درخت گردوئی  برخورد می کند و این درخت گردو مرز بین ایران و توران می شود ، افراسیاب ناگزیر لشکر خود را از ایران بیرون می برد و ایرانیان آزاد میشوند .

 

این قضیه در روز سیزدهم تیر اتفاق افتاده بود و مردم این روز را جشن گرفتند و طی مراسمی آلات طبخ و تنورهای خود را ( که نشانه ای از دوران اسارت بود) شکستند و دیگی بزرگ فراهم کردند و هر کس هر چه که در خانه داشت از سبزی و نخود و حبوبات تا گوشت را در آن ریختند و آشی پختند و آنرا بین همه بخش کردند .

 

جشن تیرگان ( تیرما سیزده شو ) در مازندران :

 

در مازندران نیز جشن تیرگان که به جشن تیرما سیزده شو نیز معروف می باشد برابر می شود با روز 13 تیرما از تقویم تپوری (تبری یا مازندرانی) همچنان با شکوه پایدار مانده و مردم مازندران چند روز قبل از 13 تیرما به برگزاری جشن ها و مراسم شادی می پردازند و این جشن را زنده نگه داشته اند. از آئین های این جشن در مازندران ، لالزنشو می باشد که به صورت یک بازی انجام می شود. در این بازی تمامی بازیکنان به صورت دایره ای دور هم جمع می شوند و دهان تمامی بازیکنان بسته می باشد و تنها صدایی که از بازیکنان به گوش می رسد ، صدایی است که از دهان بسته می آید و یکی از بازیکنان به عنوان سرگروه حرکاتی را انجام می دهد که نفر بعدی نیز باید همین حرکت را عینا تکرار کند. در صورتی که در طول بازی یکی از بازیکنان بخندد و یا حرفی از دهانش خارج شود و دهانش باز شود ، باید به وسط میدان بازی بیاید و دیگر بازیکنان بر پشت آن به صورت ملایم می کوبند. این مراسم جزو بازی های شاد مازندرانی هاست که در شب های عروسی نیز انجام می شود.

 

www.Bandpay.ir / www.Bandpay.ir / www.Bandpay.ir

 

ازدیگر آیین های متداول در جشن تیرماه سیزه شو در مازندران ، صرف غذاها و شیرینی های محلی مانند: کماج (Komaj) نوعی نان ، که با آرد برنج،تخم مرغ،شکر و روغن پزند، بادونه  (Badoneh)برنج نیم پخته که در روغن سرخ شود ، حلوا و بشته زیک (Beshte Zik) هان کنجد،نوعی از تنقلات بومی که با روغن،شکر یا شکر سرخ و کنجد تهیه نمایند، میوه هایی نظیر انار ، سیب ، پرتقال ، نارنگی ، لیمو ، انگور و … می باشد همچنین است دراین شب خواندن سرود ، امیری و اشعار محلی توسط افراد خانواده به دور هم تا پاسی از شب شکستن گردو یکی دیگر از آداب شب تیرماه سیزه شواست. و از مناسبت های برپایی جشن تیرماه سیزه شو به جای آوردن صله رحم ، ذکر خیری از گذشتگان و … می باشد.

۷ پاسخ

  1. سلام عرض کمه خدمت بچه های زحمتکش بندپی و همچنین مازرونی های عزیز.من ندونسمه اینجوری عید هم دارمی.خله جالب بیه یجورایی به شب یلدا خرنه هسا اتا کمه زودتر برگذار بونه.درکل اما شه خله جشن داشتمیا همه ره بشتمی کنار.ایشالله اتا روز بونه این جشنها دگرده ای رسم بووه

    1. درود ، آلبوم سامون رو باید بصورت ارجینال از فروشگاه معتبر محصولات فرهنگی یا مرکز پخش شرکت نسیم مهرآوای مازندران بخرین..لطفا آلبوم ارجینال رو تهیه کنین – البته برای خرید پستی می تونید به سایت خرید پستی شرکت نسیم مهرآوای مازندران (تولید کننده و ناشر آثار اصیل مازندرانی) به آدرس Mehrava.hamvar.ir مراجعه کن

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دسته‌ها
آمار سایت
  • ۲
  • ۴۵
  • ۱,۰۰۸
  • ۳۲,۷۶۷
  • ۳۶۷,۷۸۵
  • ۸,۱۵۳,۱۱۶
  • ۱۰۵,۱۹۰
  • ۷۲۳
  • ۷,۳۳۳
  • ۱۹ مرداد, ۱۴۰۱